Hanna met dossier

Babyboomers, GenY en digitale genealogie

Of hoe je familie digitaal gehijacked kan worden

Genealogie was vroeger een stoffige bezigheid voor gepensioneerden. Zij reisden naar archieven waar ze urenlang zaten te turen naar microfilms en stoffige registers, op zoek naar hun familiegeschiedenis. Dat hoeft allemaal niet meer: oude akten en documenten zijn te vinden op internet. Steeds meer babyboomers maken er een hobby van en zij pakken het serieus aan, maar ook anderen houden zich met deze digitale rijkdom bezig.

Wat nou geboortedatum, voornaam?

Genealogen zijn ruwweg te verdelen naar generaties. Vooral de oudste babyboomers puzzelen op onleesbare scans en nemen deel aan fora om verschillende takken van hun familie met elkaar te verbinden. Zij hebben de tijd, de belangstelling voor hun geschiedenis en misschien een tikje nostalgie of het gevoel een schakel te zijn in een keten van generaties. Hun gegevens moeten kloppen: het moet wel over hen gaan.

De ‘digitale generaties’ die na hen kwamen, kijken daar anders tegenaan. Sommigen zien het als een uitdaging: zij willen zo ver mogelijk door naar de next level in het spel dat genealogie heet. Zij tikken hun achternaam in op de Google van de genealogie, filteren misschien nog op hun geboorteplaats en koppelen dan vrolijk een stel mensen met dezelfde naam aan elkaar. Deze is vast wel een zoon van die, hup door naar de volgende generatie. Als dan soms een voornaam of een geboortedatum niet helemaal klopt, hey logisch toch dat er soms een foutje wordt gemaakt. Maar dit zou heel goed kunnen kloppen. Het enige wat eraan ontbreekt is een Facebook-app om hun score te publiceren: Hoe ver kan jij terug in je verleden? Ik kwam tot 1716.

Ook emotie kan een drijfveer zijn. De 25-jarige rapper Tiger Curran speurt op findmypast.com naar zijn roots: “De maatschappij wordt geregeerd door technologie. Ik kijk naar mijn roots om met beide voeten op de grond te blijven.” Zulke genealogen zoeken een bepaalde voorvader of een mooi verhaal, en als zij hebben gevonden wat zij zochten is het klaar. Mooi man. Zij kunnen er een sfeerfol plaatje en een passend nummer achter gooien en het gevoel delen met hun Facebookvrienden, of iets moois maken op Instagram.

De boomers en gepensioneerden die dit het mogelijk hebben gemaakt door al die gegevens in een digitaal bestand te tikken gruwen er misschien van, maar het doet geen vlieg kwaad.

Hijackers

Anderen storten zich op dezelfde digitale gegevens, maar genealogen zijn het niet. Zij kijken niet naar hun familie, maar zoeken ‘geestelijke voorouders’ in het verleden. Mensen die hen een feelgood-ervaring geven omdat zij (denken deze zoekers) een strijd streden waarmee zij zich identificeren, worden zonder pardon geannexeerd. Zo kon het gebeuren dat ik op een nare website een familielid tegenkwam dat zich helaas goed schijnt te lenen voor projecties. Zij is posthuum geannexeerd door een beweging die volgens haar niet deugde. Een voorbeeld.

Papieren Gutmensch

Een van de zusters van mijn oma was pas 43 jaar toen zij in de jaren dertig overleed. Zij was volslagen onbekend en speelde nergens een rol van betekenis, maar zij was een idealiste en kwam daardoor in allerlei archieven terecht. Op papier zouden wij haar nu een Gutmensch noemen.
Zij trouwde een componist van socialistische strijdliederen; de twee lieten principieel hun religie doorstrepen en vervangen door ‘geen’ in de gemeentelijke administratie. Zij werkte voor een van de eerste (misschien de eerste, maar daar gaat het hier niet over) vakbonden. Zij was lid van (o.a.) de Anti-Trekhonden Bond en de Vegetariërsbond. In 1927 belandde zij met een heel stel andere onbekenden in een geheim dossier van de inlichtingendienst: zij had een antimilitaristisch pamflet ondertekend dat de wereld oproept om te Mobiliseeren! met mooie woorden als: “Wij wekken allen, die voor den vrede strijden willen, op, zich onmiddellijk met ons tegen den oorlog te mobiliseeren, en wanneer oorlog dreigt uit te breken, dien door daadwerkelijk optreden te verhinderen.”

Reality Check

Toen de grote reality check voor antimilitaristen uitbrak was zij al overleden, maar al voor die tijd was het papieren portret van haar enthousiames achterhaald. Van de componist was zij jaren voor zij stierf gescheiden, en zij is netjes religieus begraven. Een verbod op hondenkarren kwam er pas officieel in 1962. En in de Vegetariërsbond kreeg zij te maken met mensen die zich intensief met haar levenswijze wilden bemoeiden en zelfs na haar dood niet loslieten. Zij wilde er niets meer mee te maken hebben en waarschuwde haar familie: die mensen deugen niet. Daarin kreeg zij posthuum gelijk: een voorman van die beweging, die ook aan natuurgeneeskunde en ‘rein leven’ deed, ging bij de SS en trok naar het Oostfront, mogelijk als SS-arts.

Enge ‘utopie’

Ondanks dat staat zij nu samen met die SS’er mét een stuk van haar stamboom in een namenbestand op een enge website, onder het motto: “Wij leven in de utopie van onze voorouders. Wij zijn gevormd door deze mensen en hun ideeën, leven in hun steden en huizen, lezen hun tijdschriften en boeken, wij zijn hun kinderen.”
Nou, nee.

Alle mensen op die lijst zijn overleden, dus die weten niet dat zij op die lijst staan. Ongetwijfeld weten hun nakomelingen dat ook niet en zouden de meeste heel boos worden als zij het zagen. Er zijn echt heel weinig mensen in Nederland die vinden dat zij “gevormd” zijn door en “kinderen” zijn van een SS’er met wie zij niets te maken hebben. Maar het internet is geduldig en iedereen kan er naar believen namen afhalen.

De makers van de website noemen zich “Humanitaristen” (niet te verwarren met Humanisten!). Behalve personen annexeren zij allerlei uiteenlopende bewegingen. Zij roepen zichzelf uit tot erfgenamen van: vegetarisme, vredesbeweging, drankbestrijding, Rein Leven, dierenbescherming en anti-vivisectie, de menslievendheid in de vorm van weeshuizen, onderlinge hulp, antislavernij, het burgerlijke beschavingsoffensief, terug-naar-de-natuur, egalitarisme en democratie, en de emancipatie van de arbeider en de vrouw. 

Alsof je familieleden posthuum worden toegevoegd aan een facebookgroep met ideeën die zij verwerpelijk vonden (en jij ook). Alleen is er geen moderator die dit kan verwijderen.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *