ze kunnen niet meer spellen

De echte zonde van babyboomers

Taalvoutjeshumor en zelf veroorzaakte ergernissen

Die opsommingen van irritante ‘boomereigenschappen’ hebben het helemaal mis. De grootste zonde van babyboomers is niet dat wij het ‘zo makkelijk gehad hebben’ of riante pensioenen hebben waarvoor ‘de jongeren van nu’ straks krom moeten liggen. Dat zijn stuk voor stuk onzinnige uitspraken. Toch is er één eigenschap die veel babyboomers delen en die enorm veel weerstand zou kunnen wekken: wij schrijven tamelijk foutloos. Gelukkig merkt haast niemand dat.

Taalhumor en echte fouten

“Taalvoutjes” was een rage op sociale media en de app waarmee je grappige taalfouten kon fotograferen en insturen genereerde veel aandacht. Intussen is een van de voortrekkers van die ‘taalfoutjesbeweging’ ermee gestopt. Onder de kop Taalfouten als marketingtactiek? Klaar mee!  trekt zij de echtheid in twijfel van veel van de ‘taalvoutjes’ die in de app terechtkwamen: het zijn verdacht veel supers die de foutjes maken en daarmee aandacht trekken, schrijft zij. Goed mogelijk dat zij gelijk heeft. Meestal gaat het eerder om taalhumor dan om echte fouten.

Foneties, weetjewel?

Die ‘voutjes’ zijn soms grappig, maar de echte taalfouten die de inzenders maakten ergerden mij enorm. En mij niet alleen. Het valt mij op dat het vooral generatiegenoten zijn die zich daaraan ergeren, maar stiekem denk ik dat wij die ergernissen over ons eigen hoofd hebben afgeroepen.
Al in 2007 publiceerde de Taalunie het boekje “Ze kunnen niet meer spellen.” Kan de Taalunie er  wat aan doen? Dat was een serieus onderzoek naar spellingonderwijs, waar ik niemand mee wil vermoeien. Mij gaat het even om die ondertitel: die is veelzeggender dan misschien de bedoeling was.
Ik bedoel: weten jullie nog? Het Simplisties Verbond? De Socialistiese Partij? Uit principe geen hoofdletters schrijven? Gespreksgroepjes en bewustwording waren niet de enige sleutelwoorden van de jaren 70-80. ‘Fonetiese’ spelling paste bij de emancipering en het principieel schoppen tegen autoriteiten, dé buzzwoorden waarmee veel babyboomers zich in hun jeugd onderscheidden. Spelling is een conventie die de maatschappij gebruikt om een elitair onderscheid te maken. Daarmee sluit je werkelijk intelligentie kinderen buiten die een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de maatschappij. Taalvaardigheid is belangrijker dan correct taalgebruik, weetjewel. 

Een foutloos dictee is niet genoeg

Die opvattingen sijpelden door in het onderwijs – aan de leraren die nu nog voor de klas staan of die de juffen en meesters van nu hebben opgeleid. In dat onderzoekje naar spelling stelde de Taalunie vast dat er niet minder aandacht aan spelling wordt besteed dan vroeger. Kinderen leren op de basisschool nog steeds spellen en krijgen nog steeds dictees. Alleen: bij alle andere teksten die zij produceren wordt er niet gelet op spelling maar op inhoud. Dat geldt nog meer op de middelbare school. En met sms’en, e-mails, wappen en sociale media produceren zij een enorme stroom informeel taalgebruik waarin spelling er al helemaal niet meer toe doet: daarin gelden heel andere conventies.

Als wij spelfouten maakten, dan deden wij dat expres en uit principe: wij besteedden daarbij niet heel weinig, maar juist heel veel aandacht aan ons taalgebruik. Dat mocht vooral niet elitair zijn. Dan mogen wij nu niet zeuren dat de generaties die wij dit principieel hebben bijgebracht niet meer op correct taalgebruik letten. Eigenlijk.

Nu ga ik dit even doorlezen op taalfouten, want daar erger ik mij vreselijk aan.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.