sigaretten

Toen was roken heel gewoon

Even eerlijk: vroeger deden we het allemaal

“Toen ik in de zestiger jaren psychologie ging studeren rookte daar iedereen. De studenten rookten in de collegezaal shag en de hoogleraar filterloze sigaretten uit het segment met veel teer en nicotine. De enkele niet-roker had de status van een geheelonthouder op een feestje.” Dit schrijft Peter Bügel in Moors Magazine onder de veelzeggende titel Viezeriken. Hij schrijft zeer leesbaar, maar wat hij schrijft is weinig uitzonderlijk.

Nicotinesentiment

Wie heeft er geen herinneringen aan stiekem gerookte sigaretten uit zo’n heel klein pakje? Er zaten maar een paar sigaretten in en daardoor kon je het van je zakgeld betalen. Al op de basisschool, toen nog de ‘lagere school’. Op de middelbare school die ik bezocht hadden de eindexamenklassen het speciale privilege dat we op de eerste verdieping mochten roken in de school. Dat gaf status. Leraren rookten gewoon in de klas, sigaretten of dikke sigaren waarvan de rook met gemak een heel lokaal vulde. Het was een vooruitstrevende school met een naschoolse cosmopolitiek-club. Als het hoogtepunt van de felle discussies gold het moment dat leraar 1 zijn sigaret achterstevoren in de mond stak en leraar 2 de filter aanstak, zonder iets te merken.

In de huiskamers stonden sigarettendoosjes op tafel, zeker als er bezoek was. De asbak in alle maten en kleuren was een vaste woonaccessoire. In films, in reclames, op televisie, overal werd gerookt. Zelfs in kinderprogramma’s. Daar zijn wij mee opgegroeid. Stoppen met roken is moeilijk voor de individuele roker, maar toen ‘iedereen’ stopte, was dat ook een beetje het afkicken van een hele cultuur. Zelfs babyboomers die niet stopten, maakten het afkickprogramma van hun generatie door. Dat ging niet zonder slag of stoot.

Light, goed voor je

In december 1978 kondigde een groepje BN’ers aan dat zij samen zouden stoppen met roken. Er zat een hele publiciteitscampagne omheen; zoals ik het mij herinner moest heel Nederland stoppen bij wijze van goed voornemen. Niet iedereen deed mee.  Johan Cruyff bijvoorbeeld, die tot dat moment nog echt voetbalde en daar niet alleen over praatte, vertelde in een sigarettenreclame hij Roxy Dual rookte, omdat dat niet slecht was voor zijn gezondheid. (Dit was een van de eerste ‘light’ sigaretten.) Maar Willem Duys, die iedereen rokend kende van zijn praatprogramma ‘Voor de vuist weg’, deed mee. Hij maakte zelfs reclame voor het stoppen.

Duys redde het niet: al heel snel maakte hij net als Cruyff reclame voor de lichte Roxy. “Ja, beste mensen, onlangs zei ik dat ik met roken zou stoppen. Maar ik heb het maar twee weken volgehouden”, zei hij. Maar: “Nu rook ik verstandig. Sigaretten met minder teer en nicotine. En vanwege de smaak heb ik voor Roxy gekozen.” (Dit hele verhaal is hier te lezen.) Ironisch genoeg stopte Cruyff ruim tien jaar later wel, na gezondheidsklachten, en maakte hij toen reclame tegen sigaretten.

Hoezo viezeriken

Stoppen was moeilijk voor de hele maatschappij. In de VS, die ook aan het afkicken waren, ontdekte een onderzoeksbureau dat rokers in grote bedrijven als enigen wisten wat er op andere afdelingen speelde. In rookruimtes verbroederden zij al rokend met paria’s van andere afdelingen. Een oneerlijk voordeel voor rokers! Snel bouwde een architect kantoren met niet-rokersruimtes, maar dat kwam niet van de grond. De niet-rokers hadden geen reden om erheen te gaan en ook niet die natuurlijke band tussen paria’s onderling.

Om het echt voor elkaar te krijgen, bleek het nodig rokers te demoniseren. De hierboven aangehaalde Bügel beschrijft dat prachtig en lekker gechargeerd. Desondanks rookten en roken veel babyboomers stug door. Ook in de fanatiek niet-rokende VS: denk Clinton, sigaar. Clinton is een babyboomer van het eerste uur, en in 1998 rookte hij blijkbaar nog.

Maar ook babyboomers die wel zijn gestopt of dat proberen, kunnen het idee van de vieze ruggengraatloze roker nooit echt verinnerlijkt hebben.
Geef het maar toe! Wij zijn zowat opgegroeid in de asbak.

 

Een gedachte over “Toen was roken heel gewoon

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.